|
Yanmaları ve Haşlanmaları tanımak için temel bilgiler :
Yanık, kendisini meydana getiren fiziksel etkenin adıyla anılır.
Sıcak su yanıkları, sıcak buhar yanıkları, sıcak yüzey yanıkları
(soba, ütü...), alev yanıkları (ocak, mangal), elektrik yanıkları ve
kimyasal maddelerin meydana getirdiği yanıklar, yanık çeşitlerinden
bazılarıdır. Yanığı oluşturan fiziksel etkenin vücutta meydana
getirdiği tahribat, deri, deri altı, daha derindeki kas ve
kemiklerin olaydan zarar görmesiyle sonuçlanır. Bu harabiyetin oluş
şiddeti, etkenin enerji olarak yoğun oluşununa ve etkenin vücuda
temas süresine göre değişir.
Yanığın derinliği yanında, yanık yüzeyinin genişliği de önemlidir.
Yanık yüzeyinin genişliği yaralınınn hayatta kalma şansı ile
doğrudan bağlantılıdır. Bebeklerde %10, erişkinlerde 'den geniş
yanıklar muhakkak yataklı kurumlarda tedavi edilmelidir.
Yanık, insanı dış etkilerden ve bakterilerden koruyan bir organı,
deriyi devre dışı bıraktığı için hastalar kolayca enfeksiyon kapma
tehlikesiyle karşı karşıya kalırlar. Yanık yüzey bakteriler
tarafından kısa sürede işgal edilir ve yara iltahaplanır. Bu bölgede
mikroplardan açığa çıkan zehirli maddeler tüm vücuda yayılarak
hastaların vücut dirençlerinin kırılmasına ve ağır bir sistematik
iltahap tablosunun ortaya çıkmasına sebep olur. Diğer taraftan bu
açık yüzeyden dışarı sızan serum, vücut sıvılarının süratle
azalmasına yol açar. Vücutta kaybolan gündelik sıvı miktarı, yanık
yüzeyinin genişliğine bağlıdır ve 1 - 9 litre arasında değişir. Bu
açığın kapatılmaması, dolaşımın zayıflamasına ve böbreklerin
iflasına yol açarak ölüme sebep olur.
Ateş, sıcak bir cisim, elektrik, radyasyon, asit ve bazla oluşan
doku harabiyetine yanık, sıcak su, buhar vs. sebeple oluşan doku
harabiyetine ise haşlanma denir.
YANIKLARIN DERECELERİ :
1. Derece yanıklar :
Deri yüzeysel olarak etkilenir. Tüm deri katları olaydan zarar
görmez. Gözle bakıldığında derideki kızarıklıklar görülebilir. Uzun
süre güneşte yatan bir insanın derisinin kızarmasını örnek olarak
verebiliriz.
2. Derece yanıklar :
Derinin en üst tabakası ve ortalama 1,5 mm kalınlığındaki epidermis
tabakasının tamamen harap olması anlamına gelmektedir. Bu tür
yanıklarda, deri yüzeyinin hemen altında toplanan serum sızıntısı,
içi sıvı dolu kabarcıklar oluşturur. Bu sıvı tabakasını örten zar,
tamamen ölmüş deriden oluşur.
3. Derece yanıklar :
Derinin tüm katmanlarının ısıl etken nedeniyle tamamen tahrip olması
demektir. Yanığı doğuran etkenin deriyle temas süresinin uzun olduğu
anlaşılır. Bölge bu nedenle tamamen kömürleşir. Yara içine
bakıldığında kasların ortaya çıktığı, bazen kemiklerin bile
kömürleştiği görülebilir.
|